Jak rozpoznać deepfake i fałszywe reklamy inwestycyjne

6 godzin temu

6 minut(y) czytania

W skrócie: Deepfake to obraz, nagranie audio lub wideo wygenerowane albo zmanipulowane przez sztuczną inteligencję tak, by wyglądało na prawdziwe. W Polsce najczęściej spotkasz go w reklamach fałszywych platform inwestycyjnych z „udziałem” znanych osób. Zanim klikniesz: sprawdź, kto opublikował reklamę, czy ta osoba naprawdę coś takiego powiedziała i czy strona jest na Liście Ostrzeżeń CERT Polska. Podejrzaną stronę zgłoś na incydent.cert.pl, a SMS prześlij na numer 8080.

Aktualizacja: październik 2026 · Debunk.org, niezależna organizacja non-profit badająca dezinformację

Także: deepfake, treści deepfake, fałszywe reklamy, oszustwa inwestycyjne, scam.

Najważniejsze fakty

W 2025 roku CERT Polska wpisał na Listę Ostrzeżeń 244 341 domen, wobec 92 647 rok wcześniej.
Najczęstszym celem phishingu w Polsce w 2025 roku były oszustwa inwestycyjne: CERT Polska zablokował 98 663 takie domeny (42 172 w 2024 roku).
Według CERT Polska oszuści „posługują się wizerunkiem osób publicznych jako fałszywymi rekomendacjami”.
W sierpniu 2024 roku UODO nakazał Mecie wstrzymać w Polsce reklamy z deepfake'em Rafała Brzoski.
Od 2 sierpnia 2026 roku unijny akt w sprawie sztucznej inteligencji (AI Act) wymaga, by ten, kto publikuje deepfake, ujawnił, że treść jest sztucznie wygenerowana lub zmanipulowana.

Co to jest deepfake?

Deepfake to treść stworzona lub przerobiona przez AI tak, że wydaje się autentyczna. Polska wersja AI Act definiuje go jako „wygenerowane przez AI lub zmanipulowane przez AI obrazy, treści dźwiękowe lub treści wideo, które przypominają istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia, które odbiorca mógłby niesłusznie uznać za autentyczne lub prawdziwe” (art. 3 pkt 60). W reklamach oszuści najczęściej podkładają sztucznie wygenerowany głos pod prawdziwe nagranie znanej osoby.

Jak rozpoznać deepfake w reklamie: 8 sygnałów

Najpierw sprawdź źródło i kontekst, dopiero potem obraz: tak szybciej wykryjesz oszustwo.

Kto publikuje? Reklama ze „znaną osobą” pochodzi z nowej strony bez historii albo ze strony o niepasującej nazwie? To sygnał ostrzegawczy.
Czy ta osoba naprawdę to powiedziała? Wpisz jej nazwisko i słowo „deepfake” w wyszukiwarkę. Polscy fact-checkerzy (Demagog, Konkret24) regularnie opisują takie nagrania.
Usta i mruganie. Projekt MIT Media Lab Detect Fakes radzi sprawdzić, czy ruchy ust wyglądają naturalnie i czy osoba mruga za rzadko lub za często (tłum. Debunk.org).
Głos i ruch. Brytyjski urząd ds. reklamy (ASA) ostrzega przed nienaturalną mimiką, szarpanym obrazem i dziwnie brzmiącą mową.
Światło i cienie. Czy cienie padają w jednym kierunku, a odbicia pasują do sceny? Badacze z Northwestern University wymieniają cienie rzucane w niespójnych kierunkach wśród typowych błędów obrazów AI, a FBI ostrzega przed nieprawidłowymi cieniami (tłum. Debunk.org).
Logo i studio. Czy logo stacji pasuje do studia i prowadzącego? W wykrytych przez nas reklamach oznaczenia na ekranie często się nie zgadzały.
Obietnica. Gwarantowany zysk, „nowa platforma inwestycyjna”, presja czasu: tak wyglądają oszustwa inwestycyjne, z deepfake'iem lub bez.
Dokąd prowadzi link? Sprawdź domenę na Liście Ostrzeżeń CERT Polska (lista.cert.pl). Brak na liście nie oznacza jednak, że strona jest bezpieczna.

Przy rozmowie wideo możesz poprosić rozmówcę o konkretny gest przed kamerą i uważnie obserwować obraz (rada Rady ds. Edukacji Inwestorów i Finansowej z Hongkongu). FBI zaleca, by rodzina ustaliła hasło do weryfikacji rozmówcy.

Polskie przykłady sprawdzone przez fact-checkerów

Oszuści podszywają się pod najbardziej rozpoznawalne osoby w Polsce: sportowców, polityków, biznesmenów. Osoby te są ofiarami podszywania się, a nie autorami reklam.

Data	Kogo podrobiono	Co obiecywała reklama	Kto to sprawdził
lipiec 2024	Iga Świątek	inwestycje w „Baltic Pipe”	Konkret24, 4.07.2024
sierpień 2024	Rafał Brzoska, Omena Mensah	platformy inwestycyjne	UODO, decyzja z 5.08.2024
listopad 2024	Robert Lewandowski	„nowoczesna platforma inwestycyjna”; jego głos „wygenerowano przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji”	Demagog, 22.11.2024
październik 2025	Donald Tusk	platforma inwestycyjna; przerobione nagranie z orędzia z 1 maja 2025	Demagog, 3.10.2025

Przykład z naszych analiz (Litwa). W styczniu i lutym 2025 roku Debunk.org wykrył 278 reklam na Facebooku i Instagramie z deepfake'iem litewskiego reportera telewizyjnego, które wyświetlono 1 088 829 razy. Fragment wygenerowany przez AI trwał zwykle krócej niż minutę, a potem pojawiała się statyczna plansza.

Jak sprawdzić reklamę w Bibliotece reklam Meta

Meta archiwizuje w publicznej Bibliotece reklam wszystkie reklamy kierowane do osób w UE, z datami emisji i parametrami targetowania, przez rok. Tak to sprawdzisz:

Otwórz facebook.com/ads/library, wybierz kraj (Polska) i kategorię obejmującą wszystkie reklamy.
Wpisz nazwę strony, która wyświetliła reklamę, albo słowo z reklamy (np. nazwisko podrabianej osoby).
Sprawdź, od kiedy strona emituje reklamy i ile ich ma. Wiele podobnych reklam z nowej strony to typowy sygnał.
W szczegółach reklamy kierowanej do UE zobaczysz daty emisji i parametry targetowania.

Reklama, którą Meta już usunęła, może zniknąć z wyników. Zrób zrzut ekranu, zanim ją zgłosisz.

Gdzie zgłosić deepfake i fałszywą reklamę w Polsce

Zgłoś stronę do CERT Polska, a reklamę do platformy. Jeśli straciłeś pieniądze, natychmiast skontaktuj się z bankiem i policją.

Co zgłaszasz	Gdzie
Fałszywa strona (np. platforma inwestycyjna)	formularz na incydent.cert.pl albo w aplikacji mObywatel
Podejrzany SMS	prześlij go za darmo na numer 8080 (funkcja „przekaż” lub „udostępnij”)
Inny incydent	e-mail: cert@cert.pl
Reklama na Facebooku lub Instagramie	zgłoś ją platformie przez menu przy samej reklamie

Strony zgłoszone i potwierdzone przez CERT Polska trafiają na Listę Ostrzeżeń, prowadzoną od marca 2020 roku; domeny pozostają na niej przez 6 miesięcy.

Co mówi prawo

AI Act wymaga oznaczania deepfake'ów, a polskie instytucje od 2024 roku naciskają na Metę w sprawie fałszywych reklam.

AI Act, art. 50 ust. 4: podmioty stosujące system AI, który generuje treści deepfake, „ujawniają, że treści te zostały sztucznie wygenerowane lub zmanipulowane”. Przepis stosuje się od 2 sierpnia 2026 roku.
UODO kontra Meta: 5 sierpnia 2024 roku UODO nakazał Mecie na 3 miesiące wstrzymać w Polsce reklamy z wizerunkiem Rafała Brzoski i Omeny Mensah (art. 66 ust. 1 RODO). Sąd w Warszawie odmówił wstrzymania tych decyzji, a w marcu 2025 roku Meta wycofała skargi.
Ministerstwo Cyfryzacji kontra Meta: 18 sierpnia 2026 roku wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski napisał do Mety: „Meta nie może zarabiać na reklamach, których skutkiem jest oszustwo”. Meta odpowiedziała, że w okresie od lipca 2025 do czerwca 2026 roku usunęła 137 000 reklam w Polsce za oszustwa (dane samej Mety). W sierpniu 2026 roku minister zwrócił się do Komisji Europejskiej o nałożenie na Metę kary w wysokości „co najmniej 250 mln euro”; to wniosek, a nie nałożona kara.
Kto przyjmuje skargi na platformy (DSA): ustawa z 4 września 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 1296, ogłoszona 6 października 2026 roku) wyznacza na koordynatora do spraw usług cyfrowych Prezesa UKE i pozwala użytkownikom składać skargi na platformy. Wchodzi w życie 30 dni od ogłoszenia.

FAQ

Jak rozpoznać deepfake? Sprawdź, kto opublikował nagranie i czy ta osoba naprawdę to powiedziała. Potem patrz na usta, mruganie, głos, światło i cienie oraz logo. Na końcu sprawdź link na Liście Ostrzeżeń CERT Polska.

Czy deepfake jest legalny? Samo stworzenie deepfake'a nie zawsze jest nielegalne. Od 2 sierpnia 2026 roku AI Act wymaga jednak, by publikujący ujawnił, że treść jest sztucznie wygenerowana lub zmanipulowana. W 2024 roku UODO, na podstawie RODO, nakazał Mecie wstrzymać w Polsce reklamy wykorzystujące wizerunek znanych osób.

Co zrobić, jeśli kliknąłem w fałszywą reklamę i wpłaciłem pieniądze? Natychmiast skontaktuj się z bankiem i zgłoś sprawę na policję. Stronę zgłoś na incydent.cert.pl.

Czy Facebook usuwa fałszywe reklamy? Meta podaje, że od lipca 2025 do czerwca 2026 roku usunęła w Polsce 137 000 reklam za oszustwa. CERT Polska skarżył się jednak w 2025 roku, że Meta odmówiła automatycznego blokowania reklam prowadzących do domen z Listy Ostrzeżeń.

Czy istnieje aplikacja do wykrywania deepfake'ów? Są detektory, ale często się mylą przy nowych nagraniach. Traktuj ich wynik jako jedną ze wskazówek, nie werdykt. Pewniejsze jest sprawdzenie źródła.

Newsletter: Otrzymuj nasze ostrzeżenia o fałszywych reklamach i deepfake'ach (w języku angielskim) → debunk.org/pl/subscribe Następny krok: Chcesz weryfikować obrazy i źródła jak analityk? Nasz kurs FIMI 101 (w języku angielskim) → debunkacademy.org

Napisane przez Debunk.org. Aktualizacja: październik 2026. Debunk.org to niezależna organizacja non-profit badająca dezinformację, zaufany podmiot sygnalizujący (trusted flagger) w rozumieniu aktu o usługach cyfrowych (DSA).